Kurumsal web sitesi projelerinin çoğu, kötü tasarım yüzünden değil; daha ilk görüşmede verilen yanlış kararlar yüzünden başarısız olur. Bu yazıda sitenin nasıl göründüğünden çok, siteyi yaptırma sürecinde firmaların düştüğü tuzakları ele alıyoruz: ajans seçimi, alan adı sahipliği, sözleşme kapsamı, yayına geçiş ve devir. Bu hataların ortak özelliği, teslim anında fark edilmemeleri ve faturayı aylar sonra kesmeleridir.
Sitenin kendisinde bulunması gereken nitelikleri 10 özellik listemizde, kurumsal sitenin ne olduğunu ise kurumsal web sitesi rehberimizde ele almıştık. Burada odak tamamen süreçte.
1. Kararı Sadece Fiyata Bakarak Vermek
Elinize üç teklif geldiğinde en düşük rakamı seçmek en kolay karardır — ve çoğu zaman en pahalıya patlayanıdır. Çünkü teklifler aynı işi tarif etmez: biri yönetim paneli, içerik girişi, SEO kurulumu ve eğitim içerirken; diğeri hazır bir şablonun üzerine logo yerleştirmeyi kapsıyor olabilir.
Doğru yaklaşım rakamları değil kapsamları yan yana koymaktır: Kaç sayfa? Panel var mı? İçeriği kim yazacak? Kaç revizyon hakkı var? Teslim sonrası destek süresi ne? Bu sorular cevaplanmadan iki teklif kıyaslanamaz.
2. Alan Adını ve Hosting'i Kendi Adınıza Kaydettirmemek
Bu, listedeki en sinsi ve sonuçları en ağır hatadır. Alan adı (domain) ajansın ya da yazılımcının kendi hesabına kaydedilmişse, hukuken siteniz üzerindeki en temel hak sizde değildir. Yollar ayrıldığında ya da iletişim koptuğunda firmanın adıyla anılan alan adına erişemez, e-postalarınızı kaybeder ve yıllarca biriktirdiğiniz arama motoru değerini sıfırlayarak yeni bir alan adına taşınmak zorunda kalırsınız.
Nasıl önlenir: Alan adı ve hosting hesabı firmanız adına, firmanızın kurumsal e-posta adresiyle açılmalıdır. Yönetimini ajans yapabilir — ama sahiplik ve yönetim paneli erişimi sizde kalmalıdır. Mevcut siteniz varsa bunu bugün kontrol edin.
3. Neyin Teslim Edileceğini Yazıya Dökmemek
"Anlaşmıştık" cümlesiyle biten tartışmaların tamamı bu maddeden çıkar. Sözlü mutabakat, iş büyüdükçe iki tarafın da farklı hatırladığı bir şeye dönüşür.
Yazılı olması gerekenler:
- Sayfa listesi ve her sayfanın kapsamı
- Yönetim paneli olup olmadığı ve hangi alanların düzenlenebileceği
- Revizyon hakkı sayısı ve süresi
- İçerik ve görselleri kimin sağlayacağı
- Teslim tarihi ve gecikme durumunda ne olacağı
- Teslim sonrası destek/bakım kapsamı ve ücreti
- Alan adı, hosting, panel ve varsa kaynak dosyaların devri
Bu liste bir güvensizlik göstergesi değil, iki tarafı da koruyan bir çerçevedir.
4. İçerik Sorumluluğunu Belirsiz Bırakmak
Projeleri geciktiren bir numaralı sebep tasarım değil, içeriktir. Tasarım biter, kod biter — sonra "hakkımızda metnini kim yazacak?" sorusunda proje aylarca bekler. Çoğu firma bu işi kendi üstleneceğini varsayar, sonra günlük işler arasında sıkışıp yazamaz.
Baştan netleştirin: metinleri firma mı yazacak, ajans mı üretecek, yoksa siz taslak verip ajans mı düzenleyecek? Görseller nereden gelecek — kendi fotoğraflarınız mı, stok görsel mi, çekim mi yapılacak? Bu soruların cevabı sözleşmede yoksa, teslim tarihi de gerçekçi değil demektir.
Metinleri sonradan kendiniz güncelleyebilmek içinse mutlaka bir yönetim paneli isteyin; nedenini bu yazıda anlatmıştık.
5. "Şu Firmanın Sitesi Gibi Olsun" Demek
Rakibinizin sitesini referans göstermek fikir vermesi açısından yararlıdır; birebir kopyalatmak ise iki ayrı sorun üretir. Birincisi, o sitenin hangi hedefe göre kurulduğunu bilmiyorsunuz — belki dönüşüm getirmiyor, belki de sizin iş modelinize hiç uymayan bir kurguya sahip. İkincisi, taklit bir site sizi rakibinizin gölgesinde konumlandırır; oysa ziyaretçinin aklında kalması gereken şey sizi farklı kılan taraftır.
Referans verirken "bu siteyi istiyorum" yerine "bu sitedeki şu bölümün netliğini beğendim" demek, ajansa çok daha kullanışlı bir bilgi verir.
6. Yayına Almadan Önce Kabul Testi Yapmamak
Pek çok firma siteyi masaüstünde bir kez gezip onaylar. Oysa teslim öncesi yapılacak yarım saatlik bir kontrol, yayın sonrası aylarca fark edilmeyecek hataları yakalar.
Yayın öncesi asgari kontrol listesi:
- İletişim formunu doldurun — e-posta gerçekten kutunuza düşüyor mu?
- Siteyi kendi telefonunuzdan gezin, menü ve butonları deneyin
- Telefon numarasına mobilde dokununca arama başlıyor mu?
- Tüm sayfalarda başlık ve açıklama etiketleri dolu mu, yoksa hepsi aynı mı?
- Olmayan bir adres yazdığınızda düzgün bir 404 sayfası çıkıyor mu?
- Aydınlatma metni, gizlilik politikası ve çerez bildirimi yerinde mi?
- Analitik ve Search Console kurulumu yapılmış mı?
7. Site Yenilerken Eski Adresleri Yönlendirmemek
Mevcut sitesi olan firmalar için en maliyetli hata budur ve genellikle çok geç fark edilir. Yeni site kurulurken sayfa adresleri değişir; eski adresler yenilerine 301 yönlendirmesi ile bağlanmazsa, Google'ın yıllardır tanıdığı tüm sayfalar bir gecede kaybolur. Sonuç: yepyeni, çok daha güzel bir site — ve yarı yarıya düşmüş ziyaretçi sayısı.
Yenileme öncesinde mevcut sitenin adres listesi çıkarılmalı, her eski adresin yeni karşılığı belirlenmeli ve yayın günü bu yönlendirmeler devreye alınmalıdır. Search Console'a yeni site haritasının gönderilmesi de aynı gün yapılacak işler arasındadır. Bu madde teklif aşamasında sorulması gereken bir sorudur: "Eski adresler için yönlendirme planınız ne?"
Sık Sorulan Sorular
Alan adımın kimin adına kayıtlı olduğunu nasıl öğrenirim?
Alan adı sorgulama (WHOIS) servislerinden kayıt sahibini görebilirsiniz; ancak birçok kayıtta bilgiler gizlenir. En kesin yol, alan adının alındığı firmanın panelinde yönetici e-posta adresinin hangi hesap olduğunu kontrol etmektir. Panele erişiminiz yoksa, sahiplik büyük ihtimalle sizde değildir — bu durumu devir talebiyle düzeltmek mümkündür.
Sözleşme yapmadan iş yaptırmak her zaman risk mi?
Küçük işlerde detaylı bir sözleşme şart olmayabilir; ancak kapsamın yazılı olması her ölçekte gereklidir. Bir e-posta üzerinden teyitleşmek bile, hiçbir yazılı kayıt olmamasından çok daha güvenlidir.
Site teslim edildikten sonra ne kadar destek almalıyım?
İlk aylarda gözden kaçan küçük hatalar ortaya çıkar; bu nedenle teslim sonrası belirli bir düzeltme süresi anlaşmada yer almalıdır. Bunun ötesinde ise güncelleme, yedekleme ve güvenlik için süreklilik taşıyan bir bakım düzeni kurmak gerekir — site yayına alınmakla bitmez.
Yeni site yaptırırken eski sitemi ne zaman kapatmalıyım?
Yeni site yayına alınıp yönlendirmeler test edilene kadar kapatmayın. Eski sitenin adres yapısına ihtiyacınız olacak; ayrıca içeriklerinin bir yedeğini de mutlaka saklayın.
Sonuç: Hataların Çoğu Sözleşme Aşamasında Önlenir
Bu yedi maddenin ortak noktası şudur: hiçbiri tasarım aşamasında ortaya çıkmaz, hepsi karar aşamasında önlenebilir. Alan adının kime ait olduğunu, kapsamın ne olduğunu ve yayın gününde nelerin yapılacağını baştan netleştiren bir firma, projeyi hem daha hızlı hem daha ucuza tamamlar. Genel tasarım yanlışlarını da merak ediyorsanız web tasarım rehberimize göz atabilirsiniz.
Kurumsal web sitesi yaptırmayı planlıyor ya da mevcut sitenizi yenilemeyi düşünüyorsanız, kapsamı baştan net biçimde tanımlanmış bir çalışma için web sitesi tasarım hizmetimizi inceleyebilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.